نادر تهرانی معمار ایرانی تبار مقیم آمریکا

index

نادر تهرانی استاد معماری موسسه تکنولوژی ماساچوست MIT ، موسس و مدیر عامل دفتر معماری DA و NADAAA و رئیس مدرسه معماری Irwin- S - Chanin است. وی طراح و معلم آمریکایی، ایرانی تبار است که در انگلستان به دنیا آمد و از دانشگاه ای هاروارد و RISD فارغ التحصیل شد. ادامه مطلب »

 
 

بیوگرافی حسین امانت

۷۳۱۴۲۳۲۶۹۸۴۱۵۳۰۸۱۹۳۳

طی مسابقه طراحی برج شهیاد تهران که به مناسبت جشن های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران و به دستور فرح دیبا برگزار گشت، طرح جوانی ۲۴ ساله و معماری تازه کار پیروز این رقابت دشوار شد. او یکی از بهاییان ایرانی الاصل بود. خانواده مادری وی اهل همدان و پدرش کاشانی بود. امروز طرح پیشنهادی این معمار جوان به عنوان نماد شهر تهران با نام برج آزادی شناخته می شود. ادامه مطلب »

 
 

معمار ورزشگاه آزادی درگذشت

IMG11522113

  استادیوم آزادی ، برج های سامان ، ونک پارک ، کاخ نیاوران ، ساختمان وزارت نفت و کشاورزی از جمله آثار این هنرمند معمار به شمار می رفت . مردی که سازنده تنها آبروی ملی برای میزبانی است. عبدالعزیز فرمانفرماییان معمار استادیوم آزادی، از بنیانگذاران نظام مهندسی جدید در ایران و از تهیه‌کنندگان “نقشه جامع شهر تهران” جمعه 31 ... ادامه مطلب »

 
 

زندگینامه هادی تهرانی پادشاه معماری دنیا

hadi-tehrani

تهرانی در سال ۱۹۵۴ در تهران متولد شد. مدت شش سال در ایران زندگی کرد و در سال ۱۹۶۰ به همراه خانواده‌اش به آلمان رفت. پس از گذراندن دوران دبیرستان، در سال ۱۹۷۷ تحصیلات خود را در رشته معماری در دانشگاه صنعتی (براونشوایک) آغاز و تا سال ۱۹۸۴ در این رشته به تحصیل پرداخت. پس از آن مدتی در مدرسه‌ ... ادامه مطلب »

 
 

زندگی نامه استاد پیرنیا (۱۳۰۱تا ۱۳۷۶) از زبان خود استاد

images

من در اصل نائینی هستم و از بدو تولد تا بعد از دوره دبیرستان در یزد اقامت داشتم .خانه ما در محله یوزداران یزد در محلی به نام جنگل بود .اگر کوچه یوزداران را به طرف دروازه مهریز ادامه میدادیم ،در نزدیکی  باروی شهر چهار خانه قرار داشت که متعلق به پدرم بود.خانه به «میرزا صادق خان» معروف بود.در ابتدا ... ادامه مطلب »

 
 

زندگی نامه هوشنگ سیحون

3416_2_8s2y

  مهندس هوشنگ سیحون در سال ۱۲۹۹ و در خانواده اى اهل موسیقى به دنیا مى آید. پدر بزرگ او « میرزا عبدالله » بنیانگذار موسیقى سنتى و معروف به پدر موسیقى سنتى ایران بوده است و مادرش (مولود خانم) از نوازندگان تار و سه تار و معلم زنده یاد « احد عبادى »که دایى سیحون به حساب مى آید. ... ادامه مطلب »

 
 

زندگی نامه نادر خلیلی

698825_bKAW1GuS

  نادر خلیلی (۱۹۶۳ – ۲۱ اسفند ۱۳۸۶) معمار ایرانی مقیم آمریکا که پژوهشهای متعددی در زمینه معماری خشتی و خانه‌های ارزان قیمت انجام داد. خلیلی در سال ۱۹۹۱ موسسه هنر و معماری خاک کالیفرنیا (Cal- Earth) را برای آموزش روشهای معماری خود پایه‌گذاری کرد. وی فارغ التحصیل دانشگاه تکنیک استانبول و مدرس مدرسه معماری کالیفرنیای جنوبی با درجه استادی بود. روش معماری ... ادامه مطلب »

 
 

زندگی نامه کامران دیبا

کامران دیبا

کامران دیبا آرشیتکت برنامه ریز شهری و نقاش ایر انی در رشته معماری دانشگاه هارواد واشنگتن دی سی تحصیل کرد.در سال ۱۹۶۴ در این رشته فارق التحصیل شد و پس از آن به مدت یک سال تحصیلات تکمیلی را در رشته جامعه شناسی ادامه داد. در سال ۱۹۶۶ به تهران بازگشت و یک سال بعد رئیس و طراح ارشد شرکت مهندسین مشاور ... ادامه مطلب »

 
 

نگاهی گذرا به معماران دوران پهلوی اول

005_785

  آغاز مدرنیسم در معماری تهران وقتی که از جنبه های مدرن زندگی ایرانی با تمام کم و کاستی هایش صحبت می کنیم نمی توانیم از پرداختن به معماری غافل شویم. معماری پدیده ای است که هم از تغییرات زندگی ما نقش می پذیرد و هم در تغییر دادن نحوه زندگی ما نقش دارد. تهران در میان شهرهای ایران، شهری ... ادامه مطلب »

 
 

زندگی نامه فرشید موسوی

200px-Farshid_Moussavi

  فرشید موسوی در سال ۱۹۶۵ در شهر شیراز متولد شد و در سن ۱۸ سالگی به عنوان دانشجوی معماری در دانشگاه داندی (Dundee) بریتانیا پذیرفته شد. بعد از اتمام تحصیل در دانشگاه داندی و یک سال کار در کارگاه ساختمان رنزو پیانو در جنوا، مشغول به تحصیل در مدرسه معماری بارتلت در کالج لندن شد. او در سن ۲۴ سالگی و ... ادامه مطلب »

 
 

زندگی نامه عبدالعزیز فرمانفرمایان

Farmanfarmaian

عبدالعزیز فرمان فرماییان در سال ۱۲۹۹ در خانواده ای صاحب نام در سایت و فرهنگ معاصر به دنیا آمد وی تحصیلات خود را در دانشکده بوزار پاریس گذراند و در آوریل دهه ۳۰ فارغ التحصیل شد و به ایران بازگشت. در ابتدا در گاراژ خانه پدرش شروع به طراحی برای خانه های اقوام و دوستان کرد و سپس به استخدام ... ادامه مطلب »

فلوچارت طرح بافت

مرحله
اول: مطالعات پیش نیاز

توضیح: کلیه مطالعات به همراه نقشه، جداول و نمودارها با
ذکر مآخذ و منابع همراه باشد. ضمناً این مطالعات همراه با مطالعات میدانی و تحلیل
های آتلیه­ای همزمان انجام شده و زیربنای آنها محسوب می­شود.

الف) بازشناسی جغرافیایی و اقلیمی

استعدادهای طبیعی، منابع و جاذبه های زیست محیطی، بلایای طبیعی و ...

ب) بازشناسی تاریخی و فرهنگی

علل پیدایش شهر، دوره­های تاریخی و اتفاقات مهم و تأثیرگذار و ... با استفاده از منابع مکتوب و مصور

ج) بازشناسی محیط کالبدی و مصنوع

روند شکل­گیری بافت شهر، نحوه گسترش و دگرگونی ساختار شهر و ...

د) بازشناسی انسانی و اجتماعی

نوع سکونت، مشاغل، تحولات جمعیتی، سنین، جنسیت و ...

هـ) مطالعات طرح و مدیریت

طرح های بالادست: آمایش، جامع، تفصیلی و ویژه

مرحله دوم: مطالعات میدانی و تحلیل­های آتلیه­ای

تاریخ تحویل به همراه مرحله اول (مطالعات پیش نیاز): نیمه آذرماه، به صورت شیت بندی همراه با کلیه ارایه های تصویری: نقشه، کروکی، سه بعدی، راندو و ...

الف) بررسی های شهری

ü      الگوشناسی منظر شهری

تحلیل منظر شهری (کف، جداره و آسمان)

ü     شناسایی الگوهای شاخص شهری

تعیین محورهای باارزش

تعیین مجموعه های باارزش

تعیین واحدهای باارزش

ü      بازشناسی تحولات کالبدی و حوزه نفوذ

بازشناسی مراحل شکل­گیری، توسعه و دگرگونی ساختاری در محدوده پژوهشی

تحلیل و تطبیق شبکه ارتباطی و نظام محله­ای در وضعیت فعلی با حالت اصلی آن

شناخت نقاط و لکه های جاذب جمعیت در محدوده

بررسی مقیاس ارتباطی کاربری­های عمومی واقع در محدوده انتخابی پژوهش

ü      تأسیسات و تجهیزات شهری

تأسیسات شهری مانند: آب و برق، گاز، تلفن و ... (نقشه های لکه گذاری و تصاویر)

تجهیزات شهری مانند: مبلمان، کفسازی و ... (نقشه های لکه گذاری و تصاویر)

ب) بررسی های معماری

ü      الگوشناسی معماری شهری

برداشت نماهای شاخص و واجد ارزش معماری (از مقیاس­های 10/1 تا 200/1) همراه با موقعیت آنها و اطلاعات لازم در مورد کاربری و طبقات آنها

برداشت نماهای شاخص داخلی از ابنیه واجد ارزش در محدوده بافت

تحلیل مناظر معماری (داخل و خارج) آثار شاخص

ج) انتخاب محدوده طرح

ü      امکان سنجی انتخاب گزینه طراحی

انتخاب یک گره یا یک معبر شهری برای تهیه طرح همراه با توجیهات خاص تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و کالبدی 

ü      بررسی نظام ساختاری ابنیه در محدوده طراحی

برداشت و تحلیل اطلاعات توصیفی مانند کاربری، میزان فعالیت،طبقات، قدمت و ارزش­گذاری تاریخی از محدوده طرح

مدلسازی سه بعدی (شهری) از تراکم و طبقات در وضعیت موجود محدوده طراحی

ü      بررسی نظام ساختاری معابر ارتباطی در محدوده طراحی

برداشت و تحلیل اطلاعات توصیفی معابر مانند: درجه بندی عرض، ترافیک و ... در وضعیت موجود

ü      جمع­بندی و ارزیابی مطالعات در محدوده طراحی

نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید در وضعیت فعلی

بررسی نیازها در حوزه کاربری پلاک­ها و فضاهای شهری

مرحله سوم: طرح

تاریخ تحویل: 15 دیماه

الف) مبانی طرح

ü      جداول اتخاذ استراتژی SWOT

مرتبط کردن نقاط قوت، ضعف، فرصت­ها و تهدیدها در جدولی مختصاتی و اتخاذ راهبردهای مرتبط با هر یک

ü      تدوین اهداف، راهبردها و برنامه­ها

مرتبط کردن راهبردها با اهداف کلی (افزایش رفاه شهری، اصلاح یا تعویض فعالیت ها، اصلاح منظره کالبدی و ...) 

و استخراج برنامه ها به صورت تک به تک

ب) ارایه طرح

ü      نقشه شهری پیشنهادی

نقشه پر و خالی پایه به صورت پیشنهادی

ü      نقشه توصیفی پیشنهادی

نقشه طبقات و تراکم، سیاست­گذاری (تخریب و نوسازی، اصلاح منظر، حفظ بدنه، مرمت و ...) و کاربری

ترجیحاً هر یک از نقشه ها در کنار وضعیت موجود ارایه گردد تا متوجه تغییرات آن باشیم.

ü      نقشه معماری پیشنهادی

پلان، برش و نما از وضعیت موجود و پیشنهادی فضای شهری همراه با طرح اصلاح نمای معابر (بدنه سازی)

ü      نقشه های جزئیات

کفسازی (در پلان و برش)، مبلمان و ...

ü      مدلسازی

طرح های سه بعدی

تحویل نهایی کلیه مطالعات: پروژه، 25 بهمن ماه می باشد.                                                            موفق باشید

فلوچارت طرح بافت

مرحله
اول: مطالعات پیش نیاز

توضیح: کلیه مطالعات به همراه نقشه، جداول و نمودارها با
ذکر مآخذ و منابع همراه باشد. ضمناً این مطالعات همراه با مطالعات میدانی و تحلیل
های آتلیه­ای همزمان انجام شده و زیربنای آنها محسوب می­شود.

الف) بازشناسی جغرافیایی و اقلیمی

استعدادهای طبیعی، منابع و جاذبه های زیست محیطی، بلایای طبیعی و ...

ب) بازشناسی تاریخی و فرهنگی

علل پیدایش شهر، دوره­های تاریخی و اتفاقات مهم و تأثیرگذار و ... با استفاده از منابع مکتوب و مصور

ج) بازشناسی محیط کالبدی و مصنوع

روند شکل­گیری بافت شهر، نحوه گسترش و دگرگونی ساختار شهر و ...

د) بازشناسی انسانی و اجتماعی

نوع سکونت، مشاغل، تحولات جمعیتی، سنین، جنسیت و ...

هـ) مطالعات طرح و مدیریت

طرح های بالادست: آمایش، جامع، تفصیلی و ویژه

مرحله دوم: مطالعات میدانی و تحلیل­های آتلیه­ای

تاریخ تحویل به همراه مرحله اول (مطالعات پیش نیاز): نیمه آذرماه، به صورت شیت بندی همراه با کلیه ارایه های تصویری: نقشه، کروکی، سه بعدی، راندو و ...

الف) بررسی های شهری

ü      الگوشناسی منظر شهری

تحلیل منظر شهری (کف، جداره و آسمان)

ü     شناسایی الگوهای شاخص شهری

تعیین محورهای باارزش

تعیین مجموعه های باارزش

تعیین واحدهای باارزش

ü      بازشناسی تحولات کالبدی و حوزه نفوذ

بازشناسی مراحل شکل­گیری، توسعه و دگرگونی ساختاری در محدوده پژوهشی

تحلیل و تطبیق شبکه ارتباطی و نظام محله­ای در وضعیت فعلی با حالت اصلی آن

شناخت نقاط و لکه های جاذب جمعیت در محدوده

بررسی مقیاس ارتباطی کاربری­های عمومی واقع در محدوده انتخابی پژوهش

ü      تأسیسات و تجهیزات شهری

تأسیسات شهری مانند: آب و برق، گاز، تلفن و ... (نقشه های لکه گذاری و تصاویر)

تجهیزات شهری مانند: مبلمان، کفسازی و ... (نقشه های لکه گذاری و تصاویر)

ب) بررسی های معماری

ü      الگوشناسی معماری شهری

برداشت نماهای شاخص و واجد ارزش معماری (از مقیاس­های 10/1 تا 200/1) همراه با موقعیت آنها و اطلاعات لازم در مورد کاربری و طبقات آنها

برداشت نماهای شاخص داخلی از ابنیه واجد ارزش در محدوده بافت

تحلیل مناظر معماری (داخل و خارج) آثار شاخص

ج) انتخاب محدوده طرح

ü      امکان سنجی انتخاب گزینه طراحی

انتخاب یک گره یا یک معبر شهری برای تهیه طرح همراه با توجیهات خاص تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و کالبدی 

ü      بررسی نظام ساختاری ابنیه در محدوده طراحی

برداشت و تحلیل اطلاعات توصیفی مانند کاربری، میزان فعالیت،طبقات، قدمت و ارزش­گذاری تاریخی از محدوده طرح

مدلسازی سه بعدی (شهری) از تراکم و طبقات در وضعیت موجود محدوده طراحی

ü      بررسی نظام ساختاری معابر ارتباطی در محدوده طراحی

برداشت و تحلیل اطلاعات توصیفی معابر مانند: درجه بندی عرض، ترافیک و ... در وضعیت موجود

ü      جمع­بندی و ارزیابی مطالعات در محدوده طراحی

نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید در وضعیت فعلی

بررسی نیازها در حوزه کاربری پلاک­ها و فضاهای شهری

مرحله سوم: طرح

تاریخ تحویل: 15 دیماه

الف) مبانی طرح

ü      جداول اتخاذ استراتژی SWOT

مرتبط کردن نقاط قوت، ضعف، فرصت­ها و تهدیدها در جدولی مختصاتی و اتخاذ راهبردهای مرتبط با هر یک

ü      تدوین اهداف، راهبردها و برنامه­ها

مرتبط کردن راهبردها با اهداف کلی (افزایش رفاه شهری، اصلاح یا تعویض فعالیت ها، اصلاح منظره کالبدی و ...) 

و استخراج برنامه ها به صورت تک به تک

ب) ارایه طرح

ü      نقشه شهری پیشنهادی

نقشه پر و خالی پایه به صورت پیشنهادی

ü      نقشه توصیفی پیشنهادی

نقشه طبقات و تراکم، سیاست­گذاری (تخریب و نوسازی، اصلاح منظر، حفظ بدنه، مرمت و ...) و کاربری

ترجیحاً هر یک از نقشه ها در کنار وضعیت موجود ارایه گردد تا متوجه تغییرات آن باشیم.

ü      نقشه معماری پیشنهادی

پلان، برش و نما از وضعیت موجود و پیشنهادی فضای شهری همراه با طرح اصلاح نمای معابر (بدنه سازی)

ü      نقشه های جزئیات

کفسازی (در پلان و برش)، مبلمان و ...

ü      مدلسازی

طرح های سه بعدی

تحویل نهایی کلیه مطالعات: پروژه، 25 بهمن ماه می باشد.                                                            موفق باشید

معماران معاصر ایران

عبدالحسین میرزا فرمانفرما

فهرست مهمترین آثار آلوارآلتو


کلوپ (انجمن) کارگران
کتابخانه شهری
آسایشگاه مسلولین 
ساختمان مسکونی و اتاق کار
کارخانه کاغذ و فضای مسکونی
ویلای میرآ
پاویلون فنلاندی
خوابگاه دانشجویان «ساختمان بیکر» 
تالار شهر سانیا ستالو
موسسه تکنولوژی
دانشگاه آموزشی
مرکز شهر «سینجوکی» 
خانه  آزمایش تابستانی
خانه فرهنگ
آپارتمان های بلوک هانسورتیل
کلیسای دارای سه تالار 
خانه کوچک «کاره» 
آپارتمان های بلوک «نیوهر» 
تالار فنلاندی 

روند طراحی( Design Process)

 

فرایند طراحی یک معمار شامل تعداد زیادی تصمیم ها و مراحل تکامل آن هاست که در نهایت مفهومی خیالی متولد شده از یک سری واقعیت هاست که در آینده قرار است توسط معمار تحقق پیدا کند. این مفهوم خیالی بر گرفته از یک سری مسائل خاص مانند الزامات فرم، عملکرد، فن آوری، زیست شناسی، بوم شناسی و مقررات دولتی به واسطه ی ترسیمات، گام به گام به طرح نزدیک می شود. سه دسته اصولی که در طراحی اهمیت زیادی دارند عبارتند از:
۱) مثلا می توان فرم یک ساختمان یا توزیع فضا را  در ابتدا به وسیله ی ملاحظات عقلی مثلا قواعد سازه، استانداردهای سرویس و یا نیاز های استفاده کننده تعیین کرد. این نوع اصول را اصول عقلی می نامند. این اصول از سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۶۰ نفوذ زیادی در معماری داشته است.
۲) در این دسته اصول با فرم هایی که تکمیل شده اند سر و کار دارند. این اصول از آثار نماد سمبلیک عناصر معماری بر روی مشاهده گر  است که در کارهای معماران دهه های اخیر اهمیت خاصی داشته است. همچنین این اصول نتایج روان شناسی خاصی دارد.
۳) اصول دیگر نیز برای ایجاد واکنش های خاص روانی در افراد وجود دارد. این اصول که اصول روان شناسی نامیده می شود می تواند استفاده کننده را در روند طراحی دخالت دهد.

روند طراحی در معماری - دیزاین پروسس

یکدست کردن طرح
اگر چه ارزیابی گزینه ها به ما در انتخاب بهترین روند طراحی کمک می کند، ولی بسیاری از پدیده های مناسب، زمانی شکل می گیرد که طراح سعی در جای دادن ایده ها در کنار هم (در طرح خود) داشته باشد. هنگامی که بر روی تمامی اجزای طرح کار می شود٬ بسیاری از ترکیب ها دوباره طراحی می شود. حتی در مرحله ی تکمیلی و پایانی طرح، نیز ممکن است اصلاحاتی بر روی آن انجام گیرد. طراح به تأکید در تمام قسمت های طرح خود کنکاش می کند و در نهایت٬ اسکیس ها در ابعاد، شکل و دیدگاه طراحی در موقعیت ویژه تری قرار می گیرند.

جزئیات
در بعضی از مراحل طراحی، معمار باید از واقع گرایانه بودن کانسپت های طرح مطمئن شود که آیا اجزای طراحی شده امکان ساخت دارد؟ آیا این اجزا بر یکدیگر منطبق می شوند؟ اسکیس جزئیات، به نوعی طرح را زیر میکروسکپ قرار می دهد. تغییرات روند طراحی و ساختمان سازی، کاملا واضح و آشکار است. در هر مرحله، کارگزاران بیشتری دخالت دارند. سه وضعیت مهم در معماری، این شبکه ی پیچیده ی کارگزاران و فعالیت ها را تحت پوشش قرار می دهد که عبارتند از:
۱) تغییر در کانسپت کار فرما
۲) گسترش«گروه طراحی»
۳) افزایش تعداد و پیچیدگی عواملی که روند طراحی و ساخت و ساز را تشکیل می دهند.

نمونه ی یک روند طراحی
علاوه بر طراح و آنچه طراحی می شود، هدف دیگری نیز وجود دارد که عبارتست از: تبدیل برنامه ی کارفرما به یک ساختمان خاص یا آنچه پاسخگوی نیاز او باشد. در تمرین معماری این امر مستلزم برنامه ریزی ساختمان، طراحی شماتیک، طرح اولیه، گسترش طرح، اسناد پیمان، طرح های نهایی قابل عرضه و اجرا، و ساخت و ساز می باشد. مسائلی که در هر یک از این مراحل باید حل شود، روند حل مسأله ی بسیار مؤثری را از جانب معمار می طلبد. شیوه های مناسبی برای روند طراحی(حل مسأله) وجود دارد که در اینجا به شیوه ی پنج مرحله ای اشاره می کنیم:
۱) تعریف مسأله
۲) گسترش گزینه ها
۳) ارزیابی
۴) انتخاب
۵) ارتباط
روند طراحی( Design Process)
ارتباط در روند طراحی
هر یک از مراحل روند طراحی، نوعی وظیفه ی ارتباطی است که در آن٬ یک تعریف به نوع دیگری متناسب با مرحله ی بعدی این روند تبدیل می شود. در طراحی شماتیک٬ نمودار ها و نوشته هایی که مسأله ی طراحی را تعریف می کند، به اسکیسی تبدیل می شود که طرح های ممکن را به گونه ای تعریف می کند که منجر به تصمیم گیری کارفرما شود. در مرحله ی دیگر پیمان کارانترسیمات جزئیات طرح معمار را به ترسیمات نهایی قابل عرضه و اجرا تبدیل می کنند. با نگاهی به این جریانات طراحی، طراحان وظایف چندگانه ی مدیریت اطلاعات را از طریق به کارگیری ارتباطات گرافیکی سازمان دهی می کنند.
اطلاعات به دست آمده، به صورت کدهای خلاصه ی زبان گرافیکی تبدیل شده، محدودهی وسیعی از متغیر ها را به جریان انداخته و تجزیه و تحلیل نتایج گوناگون را  گسترش می دهد. پس از پردازش اطلاعات، آن ها را به کد های زبان شفاهی و گرافیکی تبدیل می کنند تا در روند طراحی بتواند با مرحله ی بعد ارتباط بر قرار کند. نگرش دیگر به ارتباطات طراحی آن است که روند طراحی را روند تکراری تجربیات و مشاهدات محسوب می کنیم. در روش تجربی، طراحان از زبان گرافیکی استفاده می کنند که راه های تازه ای برای کاوش و تحقیق مطرح می کند، ولی در روش مشاهده، طراح ترسیمات یا نمودار هایی را به کار می برد که منجر به درک و ارزیابی نتایج آزمایش می شود

ایده (کانسپت)
در تمدن بشری، ایده نقش مهمی در تحولات جامعه و سطوح گوناگون ان از خود بروز داده است. سفر به کره ی ماه بدون داشتن ایده ای که نخستین بار ژول ورن بیان کرد، امکان پذیر نبود. اگر به پیرامون خود نگاهی بیندازیم، درمی یابیم که تمام اشیای زندگی ما در اصل بر اساس ایده های مشخص به وجود آمده اند. در تمجید از ایده سخنان زیادی گفته شده است از جمله این که:
“ایده ی خوب را نمی توان خدشه دار کرد، درک ایده ها خود به طرح ایده ی جدید می انجامد”
ایده از کلمه ی یونانی به معنای دیدن مشتق شده است. به نظر جان لاک ایده از عملیات ذهن بر محسوسات پدید می آید. اطلاعاتی که حواس از جهان بیرون به دست می آورند نقش به سزایی در پیدایش و شکل گیری ایده دارند.

پیدایش ایده
لوکوربوزیه پنج مرحله ی دستیابی به ایده را اینگونه بیان میکند:
الف) نگریستن       ب) نظاره          ج) دیدن          د) تصور کردن           ه) خلق
کار اصلی معمار، یافتن جوهر منحصر به فرد هر پروژه و پرداختن به آن است و ازطریق آن ایده تولید می شود.

ارتباط ایده با کلام و نوشتار
معماری اصولا با مقولاتی نظیر فرم، رنگ، نور و غیره که هیچکدام نوشتاری نیستند، سر و کار دارد و توصیف یا تحلیل مقولات معماری با استفاده از نوشتار، خالی از دشواری نیست. ولی انچه مسلم استدانش معماری مانند بخش عظیمی از دانش بشری عمدتا از طریق نوشتار انتقال می یابد. معماری امروز بیش از پیش مبتنی بر روش هایی است که در اصل از ایده های مجرد نشأت  می گیرد. نوشتن لاجرم نه فقط یگانه وسیله ی انتقال ایده ها محسوب می شود بلکه یگانه وسیله ایست که با آن می توان افکار معمارانه را به نظم درآورد. در هر حال نوشته ی معماری وسیله ایست برای ایجاد ارتباط بین معماری و دیگر مقوله های فرهنگی.

گزینش ایده
معماری با بیشمار مسایل مختلف سر و کار دارد و طبیعی است که در آغاز کار یا در ضمن طراحی، ایده های فراوانی شکل بگیرد. مشکل اصلی بسیاری از طراحان اغلب این نیست که ایده ای ندارند بلکه این است که هزاران ایده دارند. ایده ی پروژه اغلب از طریق حذف حاصل می شود و وظیفه ی معمار شناسایی اصلی ترین مسایل و پاسخگویی به آن ها در درجه ی اول و پاسخگویی به بقیه بر اساس اولویت است در نتیجه ایده هایی که همواره از طریق انتخاب بهترین گزینه ها و تقویت ویژگی های اصلی ایده های انتخاب شده در طراحی به ثمر می رسند.

ایجاد فضاهای ذهنی بر اساس ایده
پس از انتخاب ایده که پیشتر گفته شد اغلب از طریق حذف صورت می گیرد، طراحی وارد مرحله ی خطیری با عنوان تبدیل ذهنیت به عینیت می شود. طراح بر اساس کیفیات ایده ی مورد نظر شروع به خلق فضایی ذهنی می کند. کار طراح از این پس شناخت زوایای متنوع فضای ذهنی تصور شده است. این شناخت از طریق پرورش ایده در ذهن و وضوح بخشی و آشکارسازی کمیات و کیفیات فضای ذهنی انجام می گیرد.

روند طراحی در معماری ( Design Process)

ایده های شکل دهنده
ایده ی شکل دهنده به عنوان مفهومی تلقی می شود که طراح به وسیله ی آن می تواند به طرحش شکل دهد یا آن را تحت نفوذ قرار دهد. می توان از این ایده ها برای سازماندهی تصمیم های مربوط به رعایت سبک و ایجاد آگاهانه ی فرم استفاده کرد. طراح با استفاده از جایگزین کردن یک ایده ی شکلدهنده به جای یک ایده ی دیگر طرحش را متمایز و شاخص می سازد. برخی از این ایده ها عبارتند از:رابطه ی پلان با مقطع و نما ــــ رابطه ی واحد و کل ــــ رابطه ی عناصر تکراری و مجرد ــــ الحاقی و حذفی تقارن و تعادل ــــ هندسه و شبکه ــــ الگو های سازماندهی ــــ گسترش ها ــــ تقلیل.

فرایند اکتشاف
برای معمار یا طراح فرایند اکتشاف شامل دو بخش ابداع و شکل گیری کانسپت است. ابداع در پایه ی اکتشاف، در جستجوی ایده ی اصلی برای پروژه است. شکل گیری کانسپت، برگرداننده ی اکتشاف به یک گرافیک یا به عبارت تحت اللفظی است که باید برای توسعه ی کامل پروژه یک مسیر مشخص کند.

شکل گیری کانسپت
کانسپت اولیه ساختار با دوامی است که طراحان معماری که برای بنا نهادن تشکیلات اساسی یک ساختمان و هدایت کل روند توسعه ی طرح از آن بهره می جویند. این نظام در بهترین نوع خود، موارد زیر را تأمین می کند:
۱) نخستین ارتیاط پاسخ طراحی با عوامل فرم (برنامه ریزی، اهداف، زمینه، سایت و…)
۲) محدود کردن مجموعه ی تصمیمیاتی که پایه و اساس مسیولیت های طرح است.
۳) نموداری از فعالیت های بعدی طرح به ترتیب ارزش ها و فرم های پیشنهادی.
۴) تصوری که خواسته ها را تحریک می کند، در تمامی افراد دیگر با فرایند طراحی، انگیزه ایجاد می کند.
این عمل معمولاْ با استفاده از بیان انتزاعی شکل می گیرد، مانند (ساختمان من یک پیچ است) یا (بنای ما روی شکاف پل زده است).

شکل گیری کانسپت - روند طراحی در معماری ( Design Process)

 

روایتی دیگر در مورد تاریخ شهر استراباد چنین نقل می کند :

 

 

همه ساله لشگر خزر به تیمشه و ولایت طبرستان آمده نهب و تاراج می کردند انوشیروان حکم فرمود سدی بر سر راه لشکر خزر بنا

نهادند.

و استادان چابکدست و معماران صاحب وقوف به صد فرسنگ مساحت حصاری بنا نهادند و هر روز پنج خروار در جهت خرج مقرر بود

که از خزانه انوشیروان به آنجا برده و صرف عمارت آن سد می کردند و چون اتمام نزدیک شد.زر در آن وقت در خزانه عامره نبود از

آذرماهان نامی که چون قارون در کثرت مال و اسباب از ابنای روزگار ممتاز بود مبلغها قرض کرده بدستور می فرستادند و آخر

اصطخریون نامی از فارس که جمعیتی وافر و ثروتی متکاثر داشت غیرت نموده به انوشیروان عرض کرد که حاجت است که پادشاه از

 ملکی درودست مساعت خواهد؟اگر از آذرماهان هر روز پنج خروار زر می دهد من هفت خروار می دهم که هرگاه پادشاه قدرت در ادای

 آن نداشته باشد مودی سازد.انوشیروان را خوش آمد اتمام آن سد را در عهده اصطخریون کرده و اصطخریون هر روز هفت خروار

خرج نموده تا به اتمام رسانیدند بعد از اتمام عمارت سد به جرجان آمده گذرش بر آن زمین که حالا استراباد است افتاده مدلی قابل عمارت

یافته صورت بیشه و دریا و کوه بر کاغذی طرح کرده به نظر انوشیروان رسانیده و گفت :

عمارت سد تمام شده و همچنان مبلغی باقیست و چنین محلی که قابل عمارت است یافته ام اگر اشارت فرمائید شهری بنا کنم انوشیروان

قبول فرمود او را بر معموری استراباد مامور ساخت اصطخریون به عمارت مشغول شده بعد از اتمام آن به اصطخریون موسوم ساخت و

 به مرور به استراباد مشهور گشت.

 

 

آشنایی با بافت تاریخی و خصوصیات معماری گرگان

 

 

جایگاه معیشت و حیات مردمی که در یک منطقه با یکدیگر زندگی می کنند تشکیل یک بافت را میدهد یک بافت شامل خانه های مسکونی

 مردم ، مراکز اقتصادی ، مذهبی ، نظلمی و خدماتی و....است.

هر بافت بنا به سنتها و دانش گذشتگان و نوع فعالیت مردم آن و منطقه ای که نظر جغرافیایی در آن قرار گرفته معماری و شکل و فرم

خاصی خود را داردومعماری هر بافتی بنا به مقتضیات اقلیمی که در آن قرار گرفته فرم خاصی دارد.اما هر بافتی با هر معماری از

عناصر مشترکی تشکیل شده اند که بدون آن عناصر نمی توان نام بافت را به منطقه اطلاق نمود.مثلا خانه های مسکونی مهمترین عامل

تشکیل دهنده بافت هستند.برای ایجاد یک بافت در منطقه شرایطی لازم است از جمله :

1 – داشتن زمین های حاصلخیز برای کشت و داشتن مرتع برای دام.

2 – دسترسس با آب

3 – امنیت داشتن منطقه در برابر دشمنان

4 – دسترسی به راههای آبی و خاکی

5 – سیل گیر و زلزله خیز نبودن منطقه

6 – قابل رشد بودن منطقه در یکی از جهات اصلی

7 – برخورداری از ذخائر معادن طبیعی

گرگان بسیاری از شرایط زیر را داراست.بافت گرگان به صورت پیوسته و درون گرا می باشد و گسترش آن به صورت ارتفاعی بر

ربالای همکف یا در محوطه حیاط می باشد.ساختمان بنا را رو به آفتاب می ساختند و اتاقها را رو به شرق قرار می دادند و معمولا طرف

قبله را می ساختند سقف بناها و ارتفاع دیوار هر طبقه بلند بوده و به همین علت در اتاقها طاقچه قرار می دادند که نوعی کمد برای ساکنین

 منازل ایجاد می کرده است.

 

به علت توپوگرافی اراضی بافت قدیم و شیب عمودی زمین به سمت شمال شبکه های اصلی آبیاری بر روی محور شمالی – جنوبی و

شبکه های فرعی تر بر روی محور شرقی – غربی قرار گرفته اند و به پیروی از این مسیرهای آبیاری ، معابر بافت قدیم نیز بر روی این

 مسیرها توسعه یافته اند.

شرایز اقلیمی و نیاز به استفاده از جهت وزش بادهای مفید دلیل عمده نحوه شکل گیری و استقرار ساختمان های مسکونی نسبت به معابر

 در بافت قدیم بوده است.بخش های اصلی ساختمان عموما به صورت احجام مکعب مستطیل بر روی محور شرقی – غربی استقرار یافته

 اند.شکل خطی ساختمان های مجلل در بعضی واحدهای مسکونی با ترکیب احجام خدماتی جنبی مانند مهتابی ، انباری ، آشپزخانه و در

بعضی موارد مجلل با قسمت های زیستی دیگر تشکیل حیاط محصوری را می داده اند ترکیب احجام خطی با قطعات دیگر ترکیبی از

فضاهای پر و خالی در بافت ایجاد می کند که جوابگوی مسائل اقلیمی در بافت می باشد.

 

در رابطه با اقلیم و استفاده بهینه از کوران باد بدنه ساختمانها حداقل بطور عام از جهت شمال و جنوب به فضای آزاد متصل می باشد و

 در مواردی از سه یا چهار طرف بدنه بنا را آزاد می گذاردند به همین علت تعداد بازشوها در جداره های بنا زیاد می شود و نمای خارجی

 به همان اهمیت نمای داخلی مطرح می شود استقلال نسبی بخش های مختلف ساختمان در قالب احجامی متناسب با کاربردشان از ویژگی

 های بارز ساختمان های مسکونی در بافت قدیم گرگان مطرح می باشد.

بافت قدیم گرگان که بر روی بارویی به طول کیلومتر و خندقی در اطراف آن متشکل از دروازه بوده است که این دروازه ها می

توانند علل و شیوه رشد شهر را نشان دهند،دروازه شهر عبارت بودند از دروازه شرقی بسطام و خراسان،دروازه فوجرد یا سبزه مشهد

 که به طرف گرگان قدیم می رفته است.دروازه جنوبی به نام چهل دختران که به طرف کوهستانی می رفته و دروازه مازندران و دروازه دنکوان که در دروازه پنجم رفت و آمدی صورت نمی گرفته است.

 

بافت قدیم گرگان را مجموعه ای از محلات مسکونی و مراکز محلات تسکیل می دهد.سیر تحول آنچه که در حال حاضر بافت گرگان

نامیده می شود،حاکی از تجمع اولیه محله اصلی سبزه مشهد میدان نعلبندان می باشد که بتدریج و تا به امروز در جهات مختلف

بخصوص شرق و جنوب شرقی گسترش یافته اند.در هر سمت شهر یک محله قرار داشت و هر محله نیز مرکزیت خاص خود را دارا بود

 اما مرکز اصلی در محله شرقی کنار دروازه خراسان بوده است.

 

ناگفته نماند که هر سه محله با راه اصلی به هم متصل می شوند وجود بازار اصلی در محله شرقی بر مرکزیت آن افزوده است.شکل

گیری و تجمع فضاهای مسکونی در بافت قدیم گرگان تحت عنوان یک محله با نام مشخص بیانگر علل و عواملی می باشد.بعضی از این

محلات در روند افراد یک صنف شکل گرفته اند مانند محله نعلبندان و یا دباغان بخش دیگری از محلات بخاطر همجواری با عناصر و

فضاهای خاص نام آن را به خود گرفته اند مانند محله میدان و سرچشمه.

محله اصلی سبزه مشهد که در شمال و کنار دروازه گرگان قرار داشت شامل محلات فرعی تر:سرچشمه ، پیرچشمه ، چهارشنبه ای و

دباغان می باشد.این محله به دلیل وجود مظهر قنات در محدوده آن تامین کننده آب ساکنین شهر بوده است.عناصر مشخصی که در مرکز و

 محدوده این محله قرار دارند شامل امامزاده نور ، مصلی و چند تکیه می باشد.

 

محله اصلی میدان که در غرب و کنار دروازه مازندران قرار داشته است شامل محلات فرعی تر :دربنو ، میرکریم ،دوشنبه ای و دو چنار

 می باشددر محله میدان یکی دیگر از بازارهای اصلی شهر وجود داشته است که با احداث خیابان های جدید بخشی از آن از بین رفته

است و بخش دیگر آن به صورت بازارچه ای فعال به کار خود ادامه می دهد.

محله اصلی نعلبندان که در شرق شهر و کنار دروازه خراسان قرار داشت محلات فرعی تر میخچه گران ، پاسرو ، باغشاه ، شیرکش

می باشد.قدمت دو محله باغشاه و شیرکش به اواخر دوره قاجار می رسد.بازار اصلی و مسجد جامع شهر در این محله قرار داشته است.

 

هر کدام از محلات نامبرده بالا علاوه بر بازار و بازارچه دارای مسجد تکیه حمام مدرسه و آب انبار اختصاصی نیز بوده اند.که کم و بیش

 تا امروز شکل خود را حفظ کرده اند و به نظر می رسد که محله میدان قدیم تر و مربوط به زمان های اولیه شکل گیری شهر باشد که بعد

دو محله شمال و شمال شرقی در کنار آن بوجود آمده اند که باعث شده شهر به طرف شمال و شمال شرقی رشد کند ولی از طرف غرب

به خاطر وجود خندق و بارو و از طرف جنوب به علت وجود کوهها و جنگل ها رشد کمتری داشته است.

 

این رشد باعث ایجاد محلات فرعی تر شیرکش پاسرو میخچه گران در شرق و جنوب شرقی و محلات چهارشنبه ای سرپسر دباغان در

شمال شرقی و بلیش محله در شرق و ادغام کلیه محلات با هم بافت قدیم گرگان را تشکیل داد.رشد اولیه شهر در محدوده برج و باروی آن

 می بود اما از سال 1290 به بعد رشد شهر بیشتر معطوف به جنوب و شرق شد و از سال 1317 به بعد نیز رشد شهر درهمان قسمت

شرق و جنوب شرقی انجام شد.اما در دهه 1340 و 1350 روند رشد تغییر نمود و شهر به صورت پراکنده و در تمام جبهه ها گسترش یافت

 که بیشتر در امتداد خیابانها ایجاد شده بود.

 

در دهه اخیر نیز شهر این الگوی رشد پراکنده در همه جهات را دنبال کرده که بیشتر در جهات شمال شرقی و جنوب بوده است و به علت

 وجود زمین های مرغوب کشاورزی در شمال و باغات و جنگلها در جنوب رشد نامناسبی را ایجاد نموده است.

 

سایت پلان

 

به‌طورکلی به هنگام آغاز کار تحلیل سایت می‌بایست ابتدا نکات موردبررسی را تعیین و سپس اقدام به جمع‌آوری اطلاعات و داده‌ها مطابق با موارد مشخص‌شده، نمود.

این موارد به ترتیب زیر می‌باشند:

 

دسترسی‌ها : در این مرحله ارتباط میان سایت و معابر اصلی و فرعی موردمطالعه قرار می‌گیرد که می‌تواند از طریق عکس‌های هوایی و نقشه‌های موقعیت زمین انجام پذیرد. تعیین فاصله زمانی و فیزیکی زمین از نقاط اصلی موردی بسیار مهم است که از طریق رانندگی یا پیاده‌روی در اطراف سایت مقدور می‌گردد.

 

مجاورت‌ها: منظور از این بخش مطالعه همسایگی‌های سایت می‌باشد. عموماً این مرحله با مشاهده مستقیم و پیمایش زمین همراه می‌گردد. مواردی که در این بخش موردبررسی قرار می‌گیرند شامل الگوها و بافت‌های معماری، نورپردازی معابر، شرایط و وضعیت ابنیه موجود و کاربری‌های مجاور زمین می‌باشند. به‌طورکلی هدف از انجام این بخش دستیابی به داده‌هایی درزمینه ی میزان و نحوه تأثیر ابنیه مجاور بر سایت و ساکنین منطقه است.

 

پتانسیل‌ها: اطلاعات این بخش شامل مطالعه بر روی ویژگی‌های خاص سایت همچون: عناصر حساس، صدا، رایحه‌های خوشایند و ناخوشایند، آلودگی صوتی و هوایی، دیدهای مطلوب و نامطلوب و … می‌باشد که داده‌های این بخش نیز لزوماً می‌بایست با پیمایش زمین و اطراف آن و با مصاحبه با اهالی منطقه جمع‌آوری گردد.

 

اقلیم: بررسی نکاتی همچون میزان بارندگی برف و باران، رطوبت و دمای محلی در زمان‌های مختلف ماهانه و سالانه، مسیر خورشید و زاویه عمودی آن در مواقع متعدد سال، بادهای مطلوب و نامطلوب در این دسته جای می‌گیرند.

 

امکان دارد که در یک سایت عناصر طبیعی و مصنوعی بسیاری وجود داشته باشند که باید در طراحی موردتوجه و بررسی قرار بگیرند. بعضی از این عناصر به‌صورت مستقیم و بعضی به‌صورت غیرمستقیم در طراحی پلان تأثیر می‌گذارند. مانند… نور، باد ، دید و منظر، آلودگی صوتی و…

 

 

در یک تحلیل سایت خوب باید تنها عناصر مصنوعی و طبیعی که در طراحی پلان موضوع موردنظر تأثیر می‌گذارند، تحلیل شوند و از شلوغ کردن سایت با دیاگرام‌های فرعی و زیادی پرهیز شود

 

تحلیل سایت توسط علائم متفاوتی قابل انجام است که می‌توان این علائم را زبان مشترک بین معماران دانست. مهم‌تر از این علائم مشترک بینش و دانش معمار است که می‌تواند در به کار بردن این علائم درست عمل کرده، ویژگی‌های سایت را معرفی کند .

 

بنابراین جهت انتخاب و تحلیل سایت بررسی این موارد لازمه:

1. دسترسی (دسترسی آسان، فاصله مناسب از نقاط شهری، ترافیک و …)

2- مجاورت (نزدیکی به مراکز علمی و فرهنگی و رعایت فاصله مناسب از کاربری‌های مسکونی و ...)

3- دید و منظر (دید از سایت به بیرون و دید از بیرون به سایت)

4- اقلیم (باد مناسب، باد غالب، نور مناسب و…)