معماری بافت

  هدف اصلی اين پژوهش، ارتقا آسايش عمومی با تغيير در ويژگی‌هايی محيطی است که منجر به افزايش کيفيت فضای بوستان‌های شهری می‌گردد. بنابراين شناخت مؤلفه‌های موثر بر آسايش محيطی، عوامل تشکيل دهنده و روابط آن‌ها‌ ضروری می‌باشد. ادبيات موجود نشان می‌دهد که مؤلفه‌های آسايش حرارتی، صوتی و بصری نقش اساسی بر آسايش عمومی در فضای باز دارد. در ميان مؤلفه‌های مذکور، آسايش حرارتی، نقش اصلی را ايفا می‌نمايد و در حضور، زمان و نوع فعاليت‌ افراد و همچنين ارزيابی آن‌ها از کيفيت فضاهای باز شهری تأثير به سزايی دارد. اين مؤلفه متأثر از عوامل محيط پيرامونی و عوامل فردی شامل فيزيولوژيکی، روان‌شناختی و کالبدی می‌باشد.

  به منظور شناخت متغيرهای اصلی موثر بر آسايش حرارتی در فضای باز و چگونگی رابطه‌ی آن با ساير مؤلفه‌های آسايش محيطی، پژوهشی ميدانی در بوستان‌های ملت، ساعی، لاله، شهر و بعثت شهر تهران انجام پذيرفت. اين پژوهش دربرگيرنده‌ی نظرسنجی با پرسش‌نامه، برداشت‌های محيطی شامل مشاهده‌، اندازه‌گيری مستقيم و در نهايت استفاده از معادلات، تصاوير، جداول راهنما، آمار و نقشه‌های شهری بوده است. ارزيابی نهايی الگوی نظری و تعيين رابطه‌ی وابستگی ميان متغيرها به صورت هم‌زمان با "مدل‌سازی معادلات ساختاری" انجام و با در نظر گرفتن بار عاملی هر سنجه و ميزان خطای پنهان، جايگاه هر يک از مؤلفه‌ها در الگوی نظری تعيين شد.

  يافته‌های پژوهش ميدانی به تأثير عوامل محيطی موثر بر آسايش حرارتی بر يکديگر، نقش متغيرهای محيطی و فردی بر احساس آسايش حرارتی و نقش مؤلفه‌های آسايشی محيطی بر آسايش حرارتی و ميزان تأثير آن بر آسايش عمومی اشاره دارد. نتايج پژوهش بر اهميت نقش مؤلفه‌ی آسايش حرارتی بر آسايش عمومی افراد در فضای بوستان‌ تاکيد و به رابطه‌ی بالای آن با آسايش صوتی اشاره می‌نمايد. يکسان نبودن ميزان احساس حرارتی با شاخصه‌های آسايش حرارتی در يافته‌های پژوهش، بر تفاوت‌های روان‌شناختی شامل انتظارات، طبيعت‌گرايی، تجربيات، مدت زمان حضور، حق انتخاب و فضای حضور قبل از بوستان دلالت دارد. از مهم‌ترين عوامل محيطی موثر بر شاخصه‌ها و احساس آسايش حرارتی، می‌توان به "ميانگين دمای تابشی" اشاره کرد که به ميزان بالايی متأثر از ضريب ديد به آسمان است. نتايج پژوهش بيانگر اين است که شاخصه‌ی حرارتی "دمای معادل فيزيولوژيکی" می‌تواند جايگزينی مناسب برای شاخصه‌های مرسوم مورد استفاده در ارزيابی آسايش حرارتی فضا‌های باز شهری باشد. يکی از مهم‌ترين دستاوردهای اين رساله، محاسبه‌ی دامنه‌ی سطوح آسايشی "دمای معادل فيزيولوژيکی" برای فضاهای باز شهر تهران و استخراج رابطه‌ای آسان برای محاسبه‌ی آن از طريق داده‌های محيط شهری است. در مجموع فرايند ارزيابی ارائه شده در اين رساله، معيارها و روش‌هايی را در اختيار معماران و طراحان منظر قرار خواهد داد که استفاده از آن در فرآيند طراحی، منجر به ارتقای کيفی فضای بوستان می‌شود.